Kısaca: yazar kasa fişinde kalemler KDV dahil tutarla ve oran işaretiyle yazılır; altta toplam KDV (TOPKDV) ve genel toplam (TOPLAM) bulunur. Muhasebe kaydı için gereken oran oran matrah ve KDV fişte yazmaz, hesaplanır.
Fişin bölümleri
| Bölüm | Ne yazar | Neden önemli |
|---|---|---|
| Üst bilgi | Satıcının unvanı, adresi, vergi dairesi ve VKN'si (ya da TCKN'si) | Karşı taraf ve hesap kodu; VKN kontrol hanesiyle doğrulanır |
| Tarih, saat, fiş no | Satışın tarihi ve saati, günlük fiş sıra numarası | Dönem ataması, mükerrer kontrolü, geçerli KDV oranı |
| Kalemler | Ürün adı, KDV dahil tutar, oran işareti (ör. %01, %20 ya da *20) |
Oran oran KDV hesabının girdisi |
| TOPKDV | Bütün kalemlerin KDV'lerinin toplamı | Hesaplanan KDV'nin kontrolü |
| TOPLAM | KDV dahil genel toplam | Kalemlerin toplamıyla tutmalı |
| Alt bilgi | Z no, ödeme şekli (nakit/kart), cihazın sicil numarası | Gün sonu (Z raporu) ile eşleştirme |
Örnek: iki oranlı market fişi
Aşağıdaki fişte %1 oranlı iki gıda kalemi ve %20 oranlı bir temizlik ürünü var:
| Kalem | Oran | KDV dahil tutar |
|---|---|---|
| EKMEK | %1 | 15,00 |
| SÜT | %1 | 42,50 |
| DETERJAN | %20 | 189,90 |
| TOPKDV | 32,22 | |
| TOPLAM | 247,40 |
Oran oran matrah ve KDV nasıl çıkarılır?
- Kalemleri oranlarına göre toplayın: %1 → 15,00 + 42,50 = 57,50; %20 → 189,90.
- Her oranın KDV'sini KDV dahil toplamdan ayırın: KDV = tutar × oran ÷ (100 + oran).
%1: 57,50 × 1 ÷ 101 = 0,57 · %20: 189,90 × 20 ÷ 120 = 31,65 - Matrah = KDV dahil toplam − KDV: %1 → 56,93; %20 → 158,25.
- Kontrol edin: 0,57 + 31,65 = 32,22 = TOPKDV ✓ · 57,50 + 189,90 = 247,40 = TOPLAM ✓
| Oran | Matrah | KDV |
|---|---|---|
| %1 | 56,93 | 0,57 |
| %20 | 158,25 | 31,65 |
TOPKDV neden bu kadar önemli?
Bir kalemin oranı yanlış okunursa ya da yanlış basılırsa genel toplam yine tutar; hatayı yalnızca TOPKDV yakalar. Örnekte deterjanın oranı %1 sanılsaydı TOPLAM 247,40 olarak kalırdı ama hesaplanan KDV 32,22 yerine 2,45 çıkardı. Bu yüzden TOPKDV'si okunamayan ya da hesapla tutmayan fiş kontrol edilmeden kaydedilmemelidir.
Mali değeri olmayan belgeler
Restoranlarda masaya bırakılan adisyon, bilgi fişi ya da sipariş fişi gibi belgelerde genellikle “MALİ DEĞERİ YOKTUR” ya da “BİLGİ FİŞİDİR” yazar. Bunlar gider belgesi değildir; mükelleften asıl yazar kasa fişi ya da fatura istenmelidir.
Belgedar bu hesabı nasıl yapıyor?
Belgedar fotoğraftaki fişi düzeltir, kalemleri, oran işaretlerini, TOPKDV'yi ve TOPLAM'ı okur, yukarıdaki hesabı yapar ve iki kontrolü de uygular. Belge tarihinde geçersiz bir oran (2026'da %18 gibi), TOPKDV ile tutmayan bir hesap ya da mali değeri olmayan bir belge görürse fiş “kontrol gerekli” olarak gelir. Ayrıntılar: fiş ve fatura okuma.
Sık sorulanlar
TOPKDV nedir?
Fişteki bütün kalemlerin KDV'lerinin toplamıdır. Yazar kasa fişi oran bazında matrah basmadığı için, oran oran hesaplanan KDV'lerin doğruluğu TOPKDV ile kontrol edilir.
Fişte matrah neden yazmıyor?
ÖKC fişinde kalemler KDV dahil tutarla yazılır. Matrah, her oranın KDV dahil toplamından KDV düşülerek bulunur: KDV = tutar × oran ÷ (100 + oran).
“Mali değeri yoktur” yazan belge gider yazılır mı?
Hayır. Adisyon, bilgi fişi ve sipariş fişi gibi belgeler mali belge değildir; gider ve KDV indirimi için yazar kasa fişi ya da fatura gerekir.
Hesaplanan KDV ile TOPKDV bir iki kuruş farklıysa?
Kalem bazında yuvarlama küçük farklar doğurabilir. Bir iki kuruşu aşan fark ise bir kalemin oranının yanlış okunduğunu ya da fişin hatalı basıldığını gösterir; fiş kontrol edilmelidir.