Kısaca: e-Fatura ve e-Arşiv çıktılarındaki karekodun içinde JSON biçiminde düzenleyen ve alıcı VKN'si, tarih, fatura numarası, ETTN, oran bazında KDV matrahı ve tutarı, vergiler dahil toplam ve ödenecek tutar vardır. Karekod okunduğunda faturanın tutarları tahmin edilmez, doğrudan alınır.
Karekod neden önemli?
Mükelleflerin çoğu e-Arşiv faturanın XML'ini değil, PDF'ini ya da kâğıt çıktısının fotoğrafını gönderir. Fotoğraftan tutar okumak her zaman hata payı taşır; karekod ise faturanın bütün sayısal bilgilerini makinenin okuyabileceği biçimde taşır. Gelir İdaresi'nin karekod standardına göre 1 Eylül 2023'ten itibaren düzenlenen e-belgelerde karekod zorunludur.
Karekodun alanları
| Alan | Anlamı |
|---|---|
vkntckn | Faturayı düzenleyenin VKN'si ya da TCKN'si |
avkntckn | Alıcının VKN'si ya da TCKN'si |
senaryo | Fatura senaryosu (ör. TEMELFATURA, TICARIFATURA, EARSIVFATURA) |
tip | Fatura tipi (ör. SATIS, IADE, TEVKIFAT) |
tarih | Fatura tarihi |
no | Fatura numarası (16 karakter) |
ettn | Evrensel tekil tanımlama numarası (faturanın kimliği) |
parabirimi | Para birimi (ör. TRY) |
malhizmettoplam | Mal ve hizmet toplam tutarı |
kdvmatrah(20) | %20 oranlı KDV matrahı (her oran için ayrı) |
hesaplanankdv(20) | %20 oranlı hesaplanan KDV (her oran için ayrı) |
vergidahil | Vergiler dahil toplam |
odenecek | Ödenecek tutar |
Örnek karekod içeriği
İki oranlı bir satış faturasının karekodundan (uydurma bilgilerle):
{"vkntckn":"4723018565", "avkntckn":"…", "senaryo":"TEMELFATURA", "tip":"SATIS",
"tarih":"2026-10-02", "no":"ABC2026000000123", "parabirimi":"TRY", "malhizmettoplam":"1100",
"kdvmatrah(20)":"1000", "hesaplanankdv(20)":"200", "kdvmatrah(10)":"100", "hesaplanankdv(10)":"10",
"vergidahil":"1310", "odenecek":"1310"}
Buradan doğrudan muhasebe kaydının bütün satırları çıkar: %20 matrah 1.000, KDV 200; %10 matrah 100, KDV 10; toplam 1.310. Hiçbir tutar fotoğraftan tahmin edilmez.
Alış mı, satış mı?
Karekod hem düzenleyenin hem alıcının numarasını taşıdığı için faturanın mükellef açısından yönü de
kesindir: mükellefin VKN'si vkntckn'deyse satış, avkntckn'deyse alış
faturasıdır. Bu, mükellefin kendi kestiği faturayı yanlışlıkla gider yazma hatasını önler.
XML varsa daha iyi
Faturanın XML'i (UBL-TR) karekoddan da fazlasını taşır: kalemler, iskontolar, tevkifat ayrıntısı, karşı tarafın unvanı. Mükellef ya da entegratör XML veya ZIP verebiliyorsa en sağlıklı yol odur. Belgedar'da sıralama şöyledir: önce XML, yoksa karekod, o da okunamazsa görüntüden okuma; son yolda her sayı KDV, toplam ve VKN kontrollerinden geçer. Ayrıntılar: fiş ve fatura okuma.
Sık sorulanlar
Karekod hangi tarihten beri zorunlu?
Gelir İdaresi'nin karekod standardına göre 1 Eylül 2023'ten itibaren düzenlenen e-belgelerde karekod bulunması zorunludur. Daha eski tarihli çıktılarda karekod olmayabilir.
Karekodda satıcının unvanı var mı?
Hayır. Karekod düzenleyenin ve alıcının VKN/TCKN'sini taşır, unvanı taşımaz. Unvan çıktının üzerinden ya da VKN'den bulunur.
Karekod okunamazsa ne olur?
Çıktı buruşuk, kesik ya da çok küçük çekildiyse karekod okunamayabilir. Bu durumda fatura diğer belgeler gibi görüntüden okunur ve her sayı doğrulamadan geçer; mümkünse XML'in kendisini almak en iyisidir.